كردى [ را ] پوشيده‌اند . حين ورود اين فدوى به كرمانشاهان به جهت تشريفات هديهء همايونى ، ميرزا محمد خان ياور از قورخانهء آنجا چند دست ملبوس گرفته فرستاده بود . روز ورود پوشيده بودند ؛ آن هم كمر و فانسقه و لبچين نداشت ؛ منحصر بود به گليچه و شلوار ، آنها هم كوتاه و بىاندام ، و از اسباب بالابان ، يكى دو شيپور شكستهء مندرس و دو سه طبل معيوب منظمش داشتند . به چند جهت واجب است كه از پيشگاه آسمان جاه اقدس امر و مقرر گردد كه كارگزاران مهام عسكرى در آراستن و تنقيح فوج مزبور دقت و اهتمام به عمل بياورند . اولا به واسطهء پادارى و برازندگى و رشادت و دلاورى آن فوج . ثانيا به جهت شكوه دولت قوى شوكت قاهره در آن سرحد و همسايگى با دولت عثمانى كه الحق بسيار ناگوار است در برابر قشون رومى كه آنهمه دقت در آراستگى و تنقيح نوكر و اسباب و اسلحه دارند ، قشون ظفرنمون ايران اين‌طور بىاوضاع و پريشان باشند . يك تفنگ ندارند كه به كار بخورد . . . » پس از ورود عضد الملك به مرز خانقين با جمعيتى نزديك به سيصد نفر همراه و هفتصد رأس چهارپا ، او در همهء شهرهاى بين النهرين مورد استقبال با شكوه مقامات دولتى ، مردم و شيعيان ايرانى ساكن آن سرزمين قرار گرفت . بخشى از اين سفرنامه اصولا شرح وقايع استقبال از نذر همايونى چه در داخل كشور و چه خارج از آن است . عضد الملك در قسمت برون‌مرزى سفرنامهء خود تا آنجا كه برايش مقدور بوده و كسب اطلاع كرده است ، دربارهء وضعيت و سيستم سياسى دولت عثمانى ، وضعيت اقتصادى و سيستم اخذ ماليات و وضعيت نظام آن سامان مطالبى نگاشته است . او شرح بعضى از مذاكرات سياسى خود را با مقامات عثمانى در اين سفرنامه به رشتهء تحرير درآورده و به وضع اماكن و بقاع متبركه نيز نگاهى دارد . از جنبه‌هاى تاريخى سفرنامه گذشته ، اين متن از نظر ادبى نيز قابل توجه است . متن داراى نثرى بسيار جذاب و مسجع است كه به اشعارى از شاعران نامى و گم‌نام نيز آراسته شده است . حسن مرسلوند پاييز 1369 مهرشهر كرج